logo
 
Kontakt
Zarz─ůd
Ksi─ů┼╝ki
Słownik
Członkowie
Polecane strony
 
Strona g│ˇwna Informacje ogˇlne Galeria Publikacje Konkurs URANIA Kronika
 
Siedem anten radiowych z Psar

Bogdan Wszołek

W Psarach niedaleko Kielc w 1974 roku za┼éo┼╝ono Naziemn─ů Stacj─Ö ┼ü─ůczno┼Ťci Satelitarnej. Do roku 2000 stacj─Ö modernizowano tak, by instrumentarium spe┼énia┼éo swoje funkcje na najwy┼╝szym ┼Ťwiatowym poziomie. Na przestrzeni ostatnich lat o┼Ťrodek by┼é w┼éasno┼Ťci─ů Telekomunikacji Polskiej S.A. i nosi┼é nazw─Ö Centrum Us┼éug Satelitarnych TP SAT. Na wyposa┼╝eniu Centrum by┼éo siedem wspania┼éych anten radiowych s┼éu┼╝─ůcych do ┼é─ůczno┼Ťci satelitarnej. Instrumenty spe┼énia┼éy najwy┼╝sze ┼Ťwiatowe standardy, je┼Ťli chodzi o precyzj─Ö i niezawodno┼Ť─ç dzia┼éania. Do ostatnich swoich dni by┼éy w pe┼éni sprawne i zadbane w stopniu, któremu nie dorównuje ┼╝aden inny tego rodzaju instrument naukowy w Polsce.

Były to:

  • 1 radioteleskop o ┼Ťrednicy czaszy 32.5 metra,
  • 1 radioteleskop o ┼Ťrednicy czaszy 16 metrów,
  • 3 radioteleskopy o ┼Ťrednicy czaszy 13 metrów,
  • 1 radioteleskop o ┼Ťrednicy czaszy 12 metrów,
  • 1 radioteleskop o ┼Ťrednicy czaszy 9 metrów.

radioteleskopy
Cztery anteny: dwie identyczne 13-metrowe (bliższy plan), (na dalszym planie) 16-metrowa (z lewej) i 13-metrowa (z prawej). (Fot. B.Wszołek, 6 lipca 2010)

Pó┼é roku temu przyst─ůpiono do likwidacji instrumentarium. Dowiedzia┼éem si─Ö o tym w czerwcu od kolegów astronomów z Krakowa. Cho─ç zdobyte informacje by┼éy jeszcze bardzo ogólne, to jedno by┼éo pewne: wszystkie anteny musz─ů nieodwo┼éalnie znikn─ů─ç do jesieni 2010 roku. W dniu 6 lipca, jednocze┼Ťnie z astronomami krakowskimi, dokona┼éem wizji lokalnej i zorientowa┼éem si─Ö, ┼╝e w┼éa┼Ťciwie nikt w Polsce, poza Uniwersytetem Jagiello┼äskim i mn─ů, nie jest zainteresowany ratowaniem anten. Tego dnia astronomowie krakowscy podj─Öli zamiar ratowania anteny 16-metrowej, a ja 9-metrowej. Zgodnie przyznali┼Ťmy, ┼╝e szacowane koszty pozyskania anteny 32-metrowej grubo przekraczaj─ů nasze mo┼╝liwo┼Ťci.

radioteleskopy radioteleskopy
Anteny w Psarach: (z lewej) 32.5-metrowa, (u góry z lewej) 9-metrowa i (w g┼é─Öbi) 12-metrowa.
(Fot. B.Wszołek, 6 lipca 2010)

Ze wzgl─Ödu na wymogi formalne stawiane firmie rozbiórkowej nie da┼éo si─Ö rozpocz─ů─ç ┼╝adnych prac przed pocz─ůtkiem pa┼║dziernika. Do tego czasu likwidacja odbywa┼éa si─Ö na poziomie dokumentacji i specjalistycznej elektroniki. Dopiero w poniedzia┼éek 11 pa┼║dziernika rozpocz─Öto rozbiórk─Ö: ekipa robotników wyposa┼╝ona w ci─Ö┼╝ki sprz─Öt niszczy┼éa, na z┼éom, anten─Ö 32-metrow─ů, a ja z synem przyst─ůpili┼Ťmy do delikatnej rozbiórki anteny 9-metrowej, z przeznaczeniem dla naszego prywatnego obserwatorium astronomicznego w Rzepienniku Biskupim. W dniu nast─Öpnym czasza najwi─Ökszego polskiego radioteleskopu ju┼╝ prawie w ca┼éo┼Ťci znik┼éa w kontenerach na z┼éom. Wieczorem tego dnia antena 9-metrowa by┼éa rozebrana na elementy pierwsze. Dzie┼ä pó┼║niej zosta┼éa bezpiecznie z┼éo┼╝ona na mojej posesji w Rzepienniku.

Od pocz─ůtku pa┼║dziernika, z poziomu stowarzyszenia Astronomia Nova, rozpocz─ů┼éem poszukiwanie sponsorów – ch─Ötnych do ratowania dalszych anten. Cho─ç rzecz wygl─ůda┼éa beznadziejnie, to przy pomocy ró┼╝nych znajomo┼Ťci oraz mediów uda┼éo si─Ö w ko┼äcu znale┼║─ç ludzi gotowych do poniesienia koniecznych kosztów dla ratowania instrumentów, w sumie dwóch 13-metrowych anten. Jedn─ů z nich naby┼é Pan Marek Pelian z Cz─Östochowy z zamiarem uruchomienia w planowanym przez Astronomi─Ö Nov─ů jurajskim parku nauki, jako instrumentu naukowo dydaktycznego do obserwacji S┼éo┼äca. Druga antena zosta┼éa uratowana przez Pana Kazimierza B┼éaszczaka z Wieruszowa i ma s┼éu┼╝y─ç podobnym celom.

D┼éugo wa┼╝y┼éy si─Ö losy 16-metrowej anteny. Uniwersytet Jagiello┼äski d┼éugo nie móg┼é przyst─ůpi─ç do rozbiórki ze wzgl─Ödu na opory natury biurokratycznej. Potem podj─Öto decyzj─Ö negatywn─ů. Wtedy poczyni┼éem desperackie kroki dla natychmiastowego ratowania teleskopu, proponuj─ůc kolegom astronomom zrzutk─Ö finansow─ů. Proponowa┼éem aby teleskop stan─ů┼é zgodnie z wcze┼Ťniejszym zamiarem w Obserwatorium Astronomicznym UJ w Krakowie, tyle, ┼╝e by┼éby wspóln─ů w┼éasno┼Ťci─ů UJ i Astronomii Novej. Kiedy Astronomia Nova dysponowa┼éa ju┼╝ wymagan─ů ilo┼Ťci─ů zadeklarowanych przez kolegów ┼Ťrodków, rektor UJ, na pro┼Ťb─Ö ze strony pracowników Obserwatorium Astronomicznego, w ko┼äcu wyrazi┼é zgod─Ö na finansowanie rozbiórki i ponownego monta┼╝u, 16-metrowej anteny. Ostatecznie UJ uratowa┼é czasz─Ö 16-metrowej anteny oraz zawieszenie anteny 12-metrowej. Siedmiotonow─ů, wysok─ů na osiem metrów, „nog─Ö” od czaszy anteny 16-metrowej rozebra┼éem i zakupi┼éem prywatnie, z my┼Ťl─ů o budowie wie┼╝owego teleskopu s┼éonecznego w swoim obserwatorium w Rzepienniku Biskupim.

Ostatecznie z siedmiu anten uratowano w sumie cztery i pó┼é. Anteny 32.5-metrowa, 13-metrowa oraz czasza od anteny 12-metrowej trafi┼éy na z┼éom. Zabezpieczone instrumenty czekaj─ů na rewitalizacj─Ö w nowych miejscach. Wymagaj─ů powa┼╝nego zaanga┼╝owania intelektualnego, organizacyjnego i finansowego ze strony nowych w┼éa┼Ťcicieli. Czas poka┼╝e na ile zda┼é si─Ö dotychczas poniesiony wysi┼éek. Kiedy jest ju┼╝ po wszystkim, od┼╝ywa ┼╝al za 32.5 – metrowym radioteleskopem. Dzi┼Ť wiem, ┼╝e mog┼éem go uratowa─ç. Niestety, wtedy, kiedy samemu trudno mi by┼éo uwierzy─ç, ┼╝e b─Ödzie to mo┼╝liwe chocia┼╝by w przypadku 9-metrowej anteny, znalaz┼éem mniej ludzi gotowych mi pomóc ni┼╝ tych, którzy ┼╝yczliwie odwodzili mnie od „zwariowanych” zamiarów. Sk─ůdin─ůd, ca┼ée to ratowanie mog┼éo by─ç niepotrzebne. Na szczeblu ministerialnym mo┼╝na by┼éo przecie┼╝ znale┼║─ç wiele rozwi─ůza┼ä dla unikni─Öcia dewastacji instrumentarium.

Wiele osób bardzo mi pomog┼éo w ratowaniu anten. Jedne prac─ů, inne pozyskiwaniem ┼Ťrodków, jeszcze inne ró┼╝norakim ┼╝yczliwym dzia┼éaniem i duchowym wsparciem. Serdeczne podzi─Ökowanie nale┼╝y si─Ö Krzysztofowi Chy┼╝emu, Janowi Doboszy┼äskiemu, Markowi Pelianowi, Kazimierzowi B┼éaszczykowi, Jerzemu Pisarkowi, Markowi Makowskiemu, Adamowi Markowskiemu, Zbigniewowi Jakóbczykowi, Marianowi Sojdzie, Stanis┼éawowi Rysiowi, Markowi Jamrozemu, Jackowi Knapikowi, Kamilowi Wszo┼ékowi, Agnieszce Ku┼║micz, Paw┼éowi Ko┼éodziejczykowi, Wies┼éawowi Szczerbie, Tadeuszowi Firlitowi, Ryszardowi Firlitowi i wielu innym.

***

(Poni┼╝ej przedstawiam fotokronik─Ö procesu likwidacji anten w Psarach)

radioteleskopy
Szyld w┼éa┼Ťciciela o┼Ťrodka w Psarach. (Fot. B.Wszo┼éek, 6 lipca 2010)

radioteleskopy
Nowo zbudowany gmach na potrzeby o┼Ťrodka. (Fot. B.Wszo┼éek, 6 lipca 2010)

radioteleskopy
Antena 12-metrowa (pierwsza jaka pojawi┼éa si─Ö w Psarach). Rotunda pod anten─ů to bardzo du┼╝y wielopi─Ötrowy budynek, wewn─ůtrz którego mie┼Ťci si─Ö kilkadziesi─ůt pomieszcze┼ä (gabinetów specjalistycznych i administracyjnych). (Fot. B.Wszo┼éek, 6 lipca 2010)

radioteleskopy radioteleskopy
Ko┼äcowy etap demonta┼╝u anteny 12-metrowej. Czasza zosta┼éa poci─Öta na z┼éom, a postument rozebrano z nadziej─ů wykorzystania w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie.
(Fot. B.Wszołek, listopad 2010)

radioteleskopy radioteleskopy
Antena radiowa o ┼Ťrednicy czaszy 32.5 metra (do czasu rozbiórki najwi─Öksza w Polsce).
(Fot. B.Wszołek, 6 lipca 2010)

radioteleskopy
Przygotowania do niszczenia anteny 32.5 metrowej. (Fot. B.Wszołek, 11 października 2010)

radioteleskopy radioteleskopy
radioteleskopy radioteleskopy
Cięcie anteny 32.5 - metrowej na złom. (Fot. B.Wszołek, październik/listopad 2010)

radioteleskopy
Proces niszczenia największej anteny zakończony. (Fot. B.Wszołek, koniec listopada 2010)

radioteleskopy radioteleskopy
Jedna z trzech anten 13-metrowych przed i po likwidacji. Z lewej: Bogdan Wszo┼éek i Stanis┼éaw Ry┼Ť przy antenie 6 lipca 2010 roku, powy┼╝ej: Bogdan Wszo┼éek przy zniszczonym „zwierciadle” wtórnym radioteleskopu w┼Ťród resztek z┼éomu w listopadzie 2010 roku. (Fot. B.Wszo┼éek)

radioteleskopy
Antena 9-metrowa przed demontażem. (Fot. B.Wszołek, 6 lipca 2010)

radioteleskopy radioteleskopy
radioteleskopy
Demontaż anteny 9-metrowej, z zamiarem ponownego jej uruchomienia w obserwatorium astronomicznym w Rzepienniku Biskupim. (Fot. B.Wszołek, 11-12 października 2010)

radioteleskopy
Jedna z dwóch identycznych anten 13-metrowych przed rozebraniem, z my┼Ťl─ů o ponownym uruchomieniu w planowanym jurajskim parku nauki. (Fot. B.Wszo┼éek, pa┼║dziernik 2010)

radioteleskopy
13-metrowa antena radiowa, identyczna z poprzedni─ů, przed rozbiórk─ů - z zamiarem ponownego uruchomienia w Wieruszowie. (Fot. B.Wszo┼éek, pa┼║dziernik 2010)

radioteleskopy radioteleskopy
radioteleskopy
Proces rozbiórki anteny 13-metrowej dla jurajskiego parku nauki. (Fot. B.Wszo┼éek, listopad 2010)

radioteleskopy radioteleskopy
radioteleskopy radioteleskopy
Rozbiórka anteny 13-metrowej dla Wieruszowa. (Fot. B.Wszo┼éek, listopad 2010)

radioteleskopy
Antena 16-metrowa przed rozbiórk─ů latem (u góry) i jesieni─ů (u do┼éu). (Fot. B.Wszo┼éek)

radioteleskopy
radioteleskopyradioteleskopy
Antena 16-metrowa przed rozbiórk─ů z my┼Ťl─ů wykorzystania w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiello┼äskiego w Krakowie. (Fot. B.Wszo┼éek, listopad 2010)

radioteleskopy
16-metrowa antena przygotowana do rozbiórki oraz wywóz (do Rzepiennika Biskupiego) kontenera na elektronik─Ö dla 9-metrowej anteny. (Fot. B.Wszo┼éek, listopad 2010)

radioteleskopy
Na pierwszym planie resztki po zniszczonej antenie 13-metrowej. Na drugim, czasza anteny 16-metrowej zdjęta z postumentu i przygotowana do dalszego demontażu. (Fot. B.Wszołek, listopad 2010)

radioteleskopy
Postument anteny 16-metrowej, który po odkr─Öceniu od fundamentu zosta┼é w ca┼éo┼Ťci przetransportowany do Rzepiennika Biskupiego, z zamiarem wykorzystania w tamtejszym obserwatorium astronomicznym. Z prawej - czwórnóg ze „zwierciad┼éem” wtórnym anteny, który
wraz z czasz─ů wykorzysta Uniwersytet Jagiello┼äski.
(Fot. B.Wszołek, listopad 2010)

radioteleskopy
Bogdan Wszołek na tle basenu. Z tyłu 13-metrowa antena w trakcie demontażu. (Fot. K.Wszołek, listopad 2010)

radioteleskopy
Kamil i Bogdan Wszołek w przerwie prac demontażowych. (Fot. B.Wszołek, listopad 2010)

mapa strony | kontakt